นายนิมิตร โคตรบัว ผู้อำนวยการสำนักงานทรัพยากรน้ำที่ 9 มอบหมายให้ส่วนอนุรักษ์ทรัพยากรน้ำที่ 2 แพร่ จัดโครงการส่งเสริมการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติของพื้นที่ชุ่มน้ำ ณ อุทยานแห่งชาติแม่ยม และชุนชนสะเอียบ ตำบลสะเอียบ อำเภอสอง จังหวัดแพร่ ระหว่างวันที่ 6-7 ส.ค.2569
โดยกิจกรรมในวันที่ 7 ส.ค. 2569 นั้น ประกอบด้วย ช่วงเช้าจัดกิจกรรมเดินศึกษาธรรมชาติ “ผืนป่าสักทอง” อันเป็นป่าต้นน้ำผืนป่าสักที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย กิจกรรมยิงกิจกรรมยิงก๋งปลูกป่าบนผาอิงหมอก กิจกรรมเดินศึกษา “เส้นทางธรรมชาติ หล่มด้ง - ดงตะแบก” และชมธรรมชาติอันสวยงาม ณ “แก่งเสือเต้น”
กิจกรรมช่วงบ่าย เริ่มต้นด้วยการศึกษาเรียนรู้การใช้ประโยชน์จากพื้นที่ชุ่มน้ำ โดยได้รับเกียรติจากนายกเทศมนตรีตำบลสะเอียบ ร่วมด้วย การรับฟังบรรยายพิเศษ จากวิทยากรวิสาหกิจชุมชนสุราสักทองแพร่ และประธานชมรมภูมิปัญญาท้องถิ่นสะเอียบ
ภูมิปัญญาการต้มสุรากลั่นพื้นบ้านของตำบลสะเอียบนั้นได้ถ่ายทอดสืบต่อกันมากว่า 200 ปี โดยคัดสรรข้าวเหนียวคุณภาพดีจากภาคตะวันออกเฉียงเหนือเป็นวัตถุดิบหลัก ในอดีตมีเรื่องเล่าสืบต่อกันมาว่า มีการนำน้ำจาก "หล่มด้ง" แอ่งน้ำธรรมชาติใจกลางอุทยานแห่งชาติแม่ยมที่ห้อมล้อมด้วยความเขียวขจีของแมกไม้มาใช้ในกระบวนการต้มเหล้า ซึ่งอุณหภูมิและความบริสุทธิ์ของน้ำในแหล่งธรรมชาติตลอดจนน้ำจากแม่น้ำยมนี้เอง ที่เป็นส่วนสำคัญให้สุรามีรสชาติกลมกล่อมเป็นเอกลักษณ์
นอกจากนี้ ชุมชนยังมีการบริหารจัดการของเหลือจากกระบวนการผลิตอย่างคุ้มค่า ด้วยการนำ "น้ำโจ้" หรือส่าเหล้ามาใช้เป็นอาหารเลี้ยงหมู สะท้อนถึงวิถีการผลิตที่เกื้อกูลกับสิ่งแวดล้อม
ปัจจุบัน ผลิตภัณฑ์สุรากลั่นจากผู้ผลิตในชุมชนกว่า 100 แห่ง ได้รับการยกระดับและขึ้นทะเบียน สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) ในชื่อ "เหล้าแป้" โดยกรมทรัพย์สินทางปัญญา ซึ่งช่วยเพิ่มมูลค่าทางการค้า สร้างความเชื่อมั่นในระดับสากล และสามารถนำส่งภาษีสรรพสามิตให้แก่รัฐสูงถึง 400 - 500 ล้านบาทต่อปี จึงถือได้ว่า ชุมชนสะเอียบเป็นชุมชนต้นแบบที่สามารถนำภูมิปัญญาท้องถิ่นมาสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจ ควบคู่ไปกับการบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมได้อย่างยั่งยืน